teamcoaching oefeningen

Teamcoaching oefeningen: 8 praktische voorbeelden

Zelf aan de slag met je team

Je hoeft niet voor ieder teamgesprek meteen een teamcoach in te schakelen. Met goede teamcoaching oefeningen kun je zelf al veel zichtbaar en bespreekbaar maken. Je kunt ontdekken hoe goed mensen elkaar begrijpen, verschillende perspectieven boven tafel krijgen, verwachtingen uitspreken en samen onderzoeken wat jullie als team willen bereiken.

Op deze pagina vind je acht praktische oefeningen die je tijdens een teamdag, overleg of dagstart kunt gebruiken. Sommige kosten maar tien minuten, voor andere wil je wat meer tijd nemen. Kies vooral een oefening die past bij wat er in jullie team speelt. Want een werkvorm is pas interessant als hij helpt om een gesprek te voeren dat jullie verder brengt.

Welke teamcoaching oefening past bij jullie team?

Een leuke oefening vinden is meestal niet zo moeilijk. De interessantere vraag is: waar willen jullie met elkaar over praten?

Misschien werken jullie prettig samen, maar kennen collega's elkaar nog nauwelijks. Misschien worden verschillen van mening snel gladgestreken. Of iedereen werkt hard, terwijl het gezamenlijke doel steeds verder uit beeld raakt.

Je kunt daarbij de bekende piramide van Lencioni als eenvoudige kapstok gebruiken. Onderaan staat vertrouwen. Daarboven volgen het aangaan van conflicten, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en uiteindelijk aandacht voor het gezamenlijke resultaat.

Je hoeft die piramide tijdens een teamdag helemaal niet uitgebreid te behandelen. Gebruik hem vooral om te bedenken welk gesprek jullie team op dit moment nodig heeft.

Teamoefening 1. Een beeld zegt meer: een eenvoudige check-in

Doel: persoonlijk contact en vertrouwen

Dit is een laagdrempelige oefening om een overleg of teamdag mee te beginnen. Vraag iedereen zijn telefoon erbij te pakken en een foto te kiezen van iets wat de afgelopen week belangrijk voor hem of haar was.

Laat teamleden in tweetallen of kleine groepjes vertellen welke foto ze hebben gekozen en waarom. Haal daarna een paar verhalen terug in de hele groep.

Het aardige van deze oefening is dat je al snel iets anders hoort dan wat collega's normaal gesproken bij de koffie vertellen. Je krijgt een klein inkijkje in wat iemand bezighoudt en leert elkaar daardoor beter begrijpen.

En dat hoeft helemaal niet zwaar te worden. Juist een eenvoudige foto kan genoeg zijn om een ander gesprek te beginnen.

Teamoefening 2. Waar stond jouw wieg?

Doel: elkaar beter begrijpen en vertrouwen opbouwen

Elkaar beter leren kennen klinkt al snel als weten waar iemand woont, hoeveel kinderen iemand heeft en wat hij in het weekend doet. Interessanter wordt het wanneer je begrijpt wat iemand heeft gevormd.

Laat teamleden elkaar in tweetallen interviewen over hoe ze zijn opgegroeid. Welke waarden kregen ze mee? Hoe ging het thuis met verantwoordelijkheid, vrijheid, presteren, conflicten of hulp vragen? En wat herkennen ze daarvan nog steeds in hoe ze nu werken?

Bespreek daarna wat mensen bij zichzelf en elkaar zijn gaan begrijpen.

In een team waarmee we werkten, bleek bijvoorbeeld dat vrijheid en onafhankelijkheid voor veel mensen belangrijk waren. Dat was een kracht van het team en verklaarde tegelijkertijd waarom er gemakkelijk eilandjes ontstonden. Zo kan persoonlijke achtergrond ineens iets zichtbaar maken over de samenwerking van vandaag.

Teamoefening 3. Gesprek op voeten: maak verschillen zichtbaar

Doel: verschillen en conflict leren aangaan

In sommige teams wordt stevig gediscussieerd. In andere teams gebeurt precies het tegenovergestelde: mensen voelen een verschil van mening, maar spreken het nauwelijks uit.

Met een Gesprek op voeten uit Deep Democracy maak je verschillende perspectieven letterlijk zichtbaar.

Iemand spreekt een mening uit. Teamleden die iets herkennen in wat diegene zegt, gaan achter deze persoon staan. Vervolgens kan iemand een ander perspectief inbrengen. Mensen mogen bewegen wanneer ze zich ook daarin herkennen.

Dat bewegen is belangrijk. Een discussie bestaat zelden uit twee keurige kampen waarin de ene helft gelijk heeft en de andere helft ongelijk. Je kunt iets herkennen in meerdere perspectieven.

Onderzoek vervolgens wat er achter de verschillende standpunten zit. Waar zijn mensen bezorgd over? Wat vinden ze belangrijk? En wat hebben de verschillende kanten misschien met elkaar gemeen?

Zit er meer onder de oppervlakte?

Soms lukt het prima om dit gesprek zelf te begeleiden. Bij terugkerende patronen of spanningen kan het prettig zijn wanneer iemand van buiten met jullie meekijkt.

Weet je al wat je met jullie teamdag wilt bereiken, maar nog niet hoe precies? Bekijk dan onze teamdagen

Teamoefening 4. Waar staan we voor als team?

Doel: betrokkenheid en gezamenlijke richting

Waar zijn jullie eigenlijk van? Het lijkt een eenvoudige vraag, maar binnen teams kunnen daar behoorlijk verschillende beelden over bestaan.

Laat ieder teamlid een korte pitch voorbereiden. Gebruik bijvoorbeeld deze vragen:

• Welke waarden vind jij belangrijk en hoe dragen die bij aan dit team?

• Wat zou jij met dit team willen bereiken?

• Hoe denk je dat klanten, inwoners of collega's naar jullie kijken?

• Waar zijn we volgens jou echt goed in?

• Waar zouden we meer aandacht aan mogen besteden?

Leg de verhalen vervolgens naast elkaar. Waar zit overlap? Waar kijken mensen verschillend naar? En welk gezamenlijk verhaal ontstaat er?

Zo maak je duidelijker waarvoor het team bestaat en waar jullie samen naartoe willen. Dat helpt vervolgens ook bij keuzes: waar besteden we onze tijd aan en wat hoort eigenlijk minder bij ons?

Teamoefening 5. Halen & Brengen: spreek verwachtingen uit

Doel: verantwoordelijkheid en onderlinge samenwerking

Deze oefening werkt goed wanneer verschillende rollen, disciplines of subteams van elkaar afhankelijk zijn.

Verdeel het team in logische groepen. Laat iedere groep eerst naar het totale werkproces kijken en bespreken welk aandeel zij daarin hebben. Daarna beantwoorden ze twee eenvoudige vragen:

Wat hebben wij van de anderen te halen?
En wat hebben wij zelf te brengen?

Maak het zo concreet mogelijk. Welke informatie verwacht je? Wanneer heb je die nodig? Waar wil je bij betrokken worden? Waarvoor ben je zelf verantwoordelijk?

Leg de antwoorden vervolgens naast elkaar.

Vaak blijken verwachtingen die voor de één volkomen logisch zijn, bij de ander helemaal niet bekend te zijn. Door ze uit te spreken, kun je veel concreter bespreken wat mensen van elkaar nodig hebben én wat ze zelf kunnen bijdragen.

Teamoefening 6. Teamsucces: wanneer doen we het eigenlijk goed?

Doel: aandacht voor gezamenlijk resultaat

Teams zijn vaak druk. Iedereen heeft projecten, deadlines en een eigen takenlijst. Daardoor kun je gemakkelijk uit het oog verliezen wat jullie samen willen bereiken.

Gebruik daarom eens een check-in rond teamsucces. Kies één of twee vragen en laat iedereen daarop reageren.

Je kunt bijvoorbeeld vragen:

• Wat zou de directie over dit team zeggen in de komende kerstspeech?

• Welke vijfsterrenreview zou jij over ons team schrijven?

• Waarvoor zou jij ieder teamlid bedanken bij zijn of haar pensioen?

• Waarover zou een stand-upcomedian ons team op de hak nemen?

• Van welke blunders uit ons team zouden we een filmpje kunnen maken?

De vragen zijn bewust wat speelser. Humor kan helpen om zowel trots als verbeterpunten makkelijker op tafel te krijgen.

Sluit af met de vraag: wat zegt dit over wat wij samen belangrijk vinden?

Teamoefening 7. Hoe willen wij eigenlijk samenwerken?

Doel: gezamenlijke afspraken vertalen naar gedrag

Schrijf de vraag Hoe willen wij samenwerken? groot op een flap of digitaal bord. Laat iedereen eerst individueel bedenken wat daarvoor belangrijk is.

Bespreek vervolgens onderwerpen als overleggen, besluiten nemen, informatie delen, hulp vragen, feedback geven, persoonlijk contact en elkaar aanspreken.

Blijf daarbij weg van alleen grote woorden.

"Open communiceren" klinkt mooi. Vraag daarom door: wat betekent dat als we volgende week weer met elkaar aan tafel zitten? Wat doen we dan? Wat laten we? Wanneer spreken we elkaar aan?

Maak van de antwoorden een beperkt aantal concrete samenwerkingsafspraken. Spreek meteen af wanneer jullie die weer bekijken. Zo wordt jullie manier van samenwerken iets waar je met elkaar aan kunt blijven werken.

Teamoefening 8. Hoe vol is jouw batterij?

Doel: een korte check-in en aandacht voor elkaar

Niet iedere teamcoaching oefening hoeft een uur te duren. Deze kun je bijvoorbeeld aan het begin van een overleg doen.

Vraag iedereen om voor zichzelf te bepalen hoe vol zijn of haar batterij op dat moment is. Is die voor meer dan 70 procent gevuld? Ga dan staan. Zit je daaronder? Blijf zitten.

Vraag eerst een paar mensen die staan wat maakt dat hun batterij goed gevuld is. Geef daarna ruimte aan mensen die zijn blijven zitten.

Je hoeft vervolgens niet direct elkaars problemen op te lossen. Het helpt al wanneer collega's weten wat er speelt.

Je kijkt daarna namelijk anders naar iemand die stiller is dan normaal, weinig initiatief neemt of kort reageert. En misschien blijkt dat iemand in het team juist ruimte heeft om een collega ergens mee te helpen.

Gebruik de piramide van Lencioni als keuzehulp

Twijfel je welke oefening je moet kiezen? Dan kun je de vijf lagen van Lencioni gebruiken om te bepalen waar je wilt beginnen.

Vertrouwen: Kennen en begrijpen mensen elkaar voldoende? Kies bijvoorbeeld Een beeld zegt meer of Waar stond jouw wieg?

Conflict: Durven mensen verschillende perspectieven uit te spreken? Probeer dan het Gesprek op voeten.

Betrokkenheid: Weten mensen waar het team voor staat en voelen ze zich daar onderdeel van? Gebruik Waar staan we voor als team?

Verantwoordelijkheid: Zijn verwachtingen helder en spreken mensen elkaar daarop aan? Halen & Brengen kan helpen om die verwachtingen concreter te maken.

Resultaat: Weten jullie wat jullie samen willen bereiken? Gebruik Teamsucces om het gesprek over gezamenlijk resultaat te openen.

Je hoeft overigens niet automatisch onderaan de piramide te beginnen. Kijk vooral naar wat er nú in jullie team gebeurt en kies daar een passend gesprek bij. Wil je meer lezen over de piramide van Lencioni? Kijk dan hier.

De teamoefening is klaar. Wat doe je daarna?

Hier gaat het bij teamcoaching vaak mis. Iedereen vond de oefening interessant, er wordt nog even nagepraat en daarna begint het volgende onderdeel van het programma.

Terwijl het juist interessant wordt bij de vraag: wat hebben we zojuist over onszelf ontdekt?

Vraag daarom na iedere oefening bijvoorbeeld wat mensen is opgevallen. Welke verschillen werden zichtbaar? Wat herkennen jullie uit het dagelijkse werk? Waar zit een kracht van dit team? Wat schuurt? En wat willen jullie hiermee doen?

Kijk als begeleider ondertussen ook naar de groep. Wie neemt gemakkelijk ruimte? Wie blijft stil? Waar komt energie? Wanneer valt het gesprek stil? Waar wordt om gelachen? En bij welk onderwerp verandert de sfeer?

Een goede werkvorm maakt iets zichtbaar. Het gesprek daarna helpt het team om er betekenis aan te geven.

Teamcoaching kan ook gewoon tijdens je werkweek

Je hoeft voor teamontwikkeling niet altijd een aparte teamdag te organiseren. Een check-in van tien minuten kan al genoeg zijn om even uit de inhoud te stappen.

Je kunt bijvoorbeeld tijdens een dagstart vragen: Wat gaf je gisteren energie en hoe kun je daar vandaag meer van krijgen? Of: Wat zou vandaag geweldig maken? Een andere mooie vraag is: Wat zou je van jouw collega's willen leren?

Ook een gewone stand-up kun je meer op samenwerking richten. Laat iedereen kort vertellen waaraan hij heeft gewerkt, waaraan hij gaat werken en welke uitdaging of belemmering hij verwacht. Voeg vervolgens één vraag toe: van wie heb je daarbij hulp nodig?

Dan wordt een rondje langs individuele taken ineens een moment waarop collega's verbindingen kunnen leggen en elkaar kunnen helpen. In een praktijkvoorbeeld uit ons eigen materiaal waren twaalf teamleden op deze manier in dertien minuten klaar en ontstonden er direct nieuwe verbindingen tussen werkzaamheden.

Gebruik Het Grote Openkaartspel voor je check-in

Wil je dit soort gesprekken vaker voeren zonder iedere keer zelf vragen te bedenken? Dan kun je ook Het Grote Openkaartspel gebruiken.

Het spel bevat 17 vragenkaarten voor check-ins en dagstarts, 17 kaarten waarmee collega's elkaar persoonlijker kunnen leren kennen en 34 illustratiekaarten. Met die illustraties kun je bijvoorbeeld laten zien hoe iemand zich voelt of hoe iemand op dat moment naar de samenwerking kijkt.

Daarmee kun je het kaartspel op verschillende momenten inzetten. Trek aan het begin van een overleg één check-invraag, gebruik een persoonlijke vraag tijdens een teamdag of leg de illustraties op tafel en laat iedereen een beeld kiezen dat iets zegt over het team.

Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Eén goede vraag kan al genoeg zijn om een gesprek te beginnen dat anders niet was ontstaan.

Wil je verder groeien met jullie team?

Heb je het gevoel dat een losse oefening niet voldoende is of zie je steeds hetzelfde patroon terugkomen? Dan kunnen we samen onderzoeken wat jullie team nodig heeft.

Wanneer kun je teamcoaching oefeningen zelf begeleiden?

Veel van bovenstaande oefeningen kun je prima zelf gebruiken. Zeker wanneer er voldoende vertrouwen is en mensen gewend zijn om met elkaar over de samenwerking te praten.

Het wordt lastiger wanneer er al langere tijd spanningen spelen, mensen zich niet vrij voelen om zich uit te spreken of wanneer jij als leidinggevende zelf onderdeel bent van het probleem dat besproken moet worden.

Je hebt dan twee rollen tegelijk. Je probeert het gesprek te begeleiden en hebt zelf ook belangen, gevoelens en ideeën over wat er gebeurt.

Een externe teamcoach kan dan helpen om te luisteren naar wat wordt gezegd én naar wat er in de groep gebeurt. De oefening blijft daarbij een middel. Het doel is dat het team een gesprek kan voeren dat in het dagelijkse werk lastig op gang komt.

Waarom kunnen wij goed helpen met teamontwikkeling?

Met de oefeningen op deze pagina kun je zelf al veel in beweging krijgen. Soms merk je alleen dat jullie steeds bij hetzelfde punt uitkomen. Een onderwerp wordt wel besproken, maar verandert weinig. Mensen houden zich in. Of er gebeurt tijdens een oefening iets waarvan je voelt: hier moeten we eigenlijk verder op doorvragen.

De Team Company begeleidt sinds 2016 teams binnen commerciële organisaties, overheid en non-profit. Als externe teamcoach kijken we met een frisse en onafhankelijke blik naar wat er in jullie team gebeurt. We luisteren naar wat mensen zeggen en letten tegelijkertijd op de dynamiek in de groep. Wie neemt ruimte? Wie haakt af? Waar ontstaat energie? En welk onderwerp wordt steeds nét niet besproken?

We zijn direct en respectvol in wat we teruggeven. We maken zichtbaar wat we zien en helpen het team om daar zelf het gesprek over te voeren. Dat mag best verdiepend zijn, zonder dat een teamsessie zwaar hoeft te worden. Humor en luchtigheid helpen juist vaak om ruimte te creëren voor een gesprek dat anders lastig op gang komt.

En uiteindelijk moet teamontwikkeling vooral iets opleveren in het dagelijkse werk. Daarom maken we samen concreet wat jullie anders willen doen, welke afspraken daarbij helpen en hoe je ervoor zorgt dat het niet bij een goede teamdag blijft.

Veelgestelde vragen over teamcoaching oefeningen

Wat zijn goede oefeningen voor teamcoaching?

Een goede teamcoaching oefening past bij wat het team nodig heeft. Wil je werken aan vertrouwen, kies dan een oefening waarmee mensen elkaar beter leren begrijpen. Zijn verwachtingen onduidelijk, dan past een oefening als Halen & Brengen beter. Bepaal daarom eerst welk gesprek je wilt voeren en kies daarna de werkvorm.

Welke teamcoaching oefening helpt om elkaar beter te leren kennen?

Waar stond jouw wieg? helpt om verder te gaan dan de gebruikelijke persoonlijke kennismakingsvragen. Teamleden onderzoeken welke ervaringen en waarden hen hebben gevormd en hoe die terugkomen in hun werk. Voor een kortere kennismaking kun je Een beeld zegt meer gebruiken.

Wat is een goede check-in voor een team?

Een eenvoudige check-in is Hoe vol is jouw batterij? Je kunt ook één open vraag stellen, zoals: Wat gaf je gisteren energie?, Wat zou vandaag geweldig maken? of Wat zou je vandaag van een collega willen leren? Een goede check-in hoeft maar een paar minuten te duren.

Welke teamcoaching oefeningen passen bij Lencioni?

Je kunt oefeningen koppelen aan de vijf lagen van Lencioni: vertrouwen, conflict, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en resultaat. Waar stond jouw wieg? kan bijvoorbeeld helpen bij vertrouwen, terwijl Gesprek op voeten helpt om verschillende perspectieven bespreekbaar te maken. Gebruik het model vooral als keuzehulp om te bepalen welk gesprek je team nodig heeft.

Kun je deze oefeningen zonder teamcoach doen?

Veel oefeningen wel. Zorg dat je vooraf duidelijk maakt waarom je de oefening doet en geef iedereen ruimte om bij te dragen. Neem vooral voldoende tijd voor de nabespreking. Bij stevige conflicten, onveiligheid of hardnekkige patronen kan externe begeleiding verstandig zijn.

Hoe lang moet een teamcoaching oefening duren?

Een check-in kan vijf tot vijftien minuten duren. Voor een oefening als Halen & Brengen, Waar stond jouw wieg? of Gesprek op voeten wil je meer tijd reserveren. De precieze duur is minder belangrijk dan voldoende ruimte voor de nabespreking.

Wat bespreek je na een teamcoaching oefening?

Vraag eerst wat mensen is opgevallen. Onderzoek daarna wat ze herkennen uit het dagelijkse werk en wat dit betekent voor de samenwerking. Eindig waar mogelijk met een concrete afspraak, experiment of vraag die jullie de komende periode willen meenemen.