Feedback leren geven

hoe geef je feedback op een goede manier?

Je zit in een teamoverleg en een collega onderbreekt je voor de derde keer. Je begint je te ergeren en besluit er na afloop iets van te zeggen. Als het moment daar is, twijfel je toch. Misschien bedoelde je collega het helemaal niet verkeerd. Je wilt de sfeer goed houden en hebt geen zin in een ongemakkelijk gesprek. Dus laat je het zitten.

Herkenbaar? Feedback geven klinkt eenvoudig, totdat je zelf degene bent die iets moet zeggen. Je wilt eerlijk zijn, de ander respecteren en vooral dat het gesprek iets oplevert.

Feedback leren geven helpt je om op een heldere en respectvolle manier uit te spreken wat je opvalt, wat het met je doet en wat je graag anders zou willen. En als je dat samen met je collega's leert, wordt het steeds makkelijker om elkaar aan te spreken, van elkaar te leren en prettig samen te werken.

Wat is feedback geven?

Feedback geven betekent dat je met iemand deelt wat je opvalt in zijn of haar gedrag en welk effect dat heeft. Je geeft de ander daarmee inzicht in hoe het gedrag overkomt en creëert ruimte om er samen over in gesprek te gaan.

Feedback kan gaan over iets wat je waardeert, zoals een collega die je helpt tijdens een drukke periode. Het kan ook gaan over gedrag dat je lastig vindt, zoals afspraken die steeds worden vergeten of iemand die veel ruimte inneemt tijdens vergaderingen.

Goede feedback helpt om elkaar beter te begrijpen, verwachtingen duidelijk te maken en de samenwerking te verbeteren. Het vraagt wel dat je bereid bent om ook naar het perspectief van de ander te luisteren. Misschien ontdek je tijdens het gesprek iets wat je vooraf helemaal niet wist.

Waarom is feedback leren geven soms zo moeilijk?

De meeste mensen kennen de basisregels van feedback geven inmiddels wel. Toch merken we tijdens teamdagen dat collega's het lastig blijven vinden om elkaar aan te spreken.

Dat heeft vaak te maken met de onderlinge relaties en de manier waarop mensen gewend zijn met elkaar om te gaan. Misschien weet je niet hoe de ander gaat reageren, ben je bang dat je iemand kwetst of vind je het moeilijk om je eigen gevoel onder woorden te brengen.

Soms speelt er meer in het team. Er is weinig vertrouwen, eerdere feedbackgesprekken zijn verkeerd gevallen of collega's praten gemakkelijker over elkaar dan met elkaar. In andere teams is de sfeer juist zo gezellig dat niemand die wil verstoren.

Ook persoonlijke verschillen spelen een rol. De één is opgegroeid in een omgeving waar iedereen direct zegt wat hij vindt, terwijl de ander gewend is om eerst zorgvuldig na te denken en de harmonie te bewaren.

Feedback leren geven begint daarom ook met inzicht in jezelf en begrip voor elkaar. Wat maakt dat jij iets moeilijk vindt om te zeggen? Welke aannames heb je over de ander? En wat zou jou helpen om het gesprek toch aan te gaan?

Wanneer je dit als team met elkaar bespreekt, ontstaat er vaak al veel meer ruimte om feedback te geven.

 

Positieve feedback geven: bouw aan een goede basis

We zijn vaak geneigd om feedback te geven als iets ons stoort of als een collega iets anders zou kunnen aanpakken. Terwijl het minstens zo waardevol is om regelmatig uit te spreken wat je in de ander waardeert. Wat doet iemand goed? Waar ben je blij mee? En welk gedrag van je collega helpt jou of het team verder?

Positieve feedback geven zorgt ervoor dat mensen zich gezien en gewaardeerd voelen. Je laat merken dat je oog hebt voor hun inzet, kwaliteiten en bijdrage aan het team. Dat versterkt het onderlinge vertrouwen en maakt het makkelijker om open met elkaar te praten.

Je kunt dit vergelijken met een emotionele bankrekening. Iedere keer dat je oprechte waardering uitspreekt, aandacht geeft of laat merken dat je iemand vertrouwt, doe je als het ware een storting op die rekening. Wanneer je vervolgens een keer kritische feedback geeft, is er een stevige basis van vertrouwen en waardering. De ander weet dat je hem of haar als mens waardeert, ook als je ergens kritisch over bent.

Dat betekent overigens niet dat je eerst vijf complimenten moet geven voordat je iets lastigs kunt bespreken. Positieve feedback werkt juist wanneer die oprecht is en onderdeel wordt van de dagelijkse samenwerking.

Maak positieve feedback daarom zo concreet mogelijk. In plaats van alleen te zeggen: 'Goed gedaan!', kun je bijvoorbeeld zeggen:

"Ik vond het fijn hoe je vanochtend tijdens het overleg ruimte gaf aan de verschillende meningen. Daardoor durfden anderen ook hun ideeën te delen en kwamen we samen tot een beter besluit."

Zo weet je collega welk gedrag je waardeert en waarom dat voor jou of het team belangrijk is.

Een team waarin mensen regelmatig hun waardering uitspreken, bouwt aan een veilige basis. Daardoor ontstaat er ook meer ruimte om elkaar aan te spreken wanneer iets minder goed gaat. Want als je weet dat je gewaardeerd wordt om wie je bent, is het makkelijker om te horen dat je iets anders kunt doen.

Feedback leren geven in 6 praktische stappen

Een goed feedbackgesprek hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Een paar eenvoudige ingrediënten helpen je om duidelijk te vertellen wat je bedoelt en tegelijkertijd open te blijven staan voor de ander.

  1. Kies een goed moment en begin rustig

    Als je geïrriteerd bent, is de kans groot dat je vooral vanuit je eigen frustratie reageert. Je hebt dan vaak al een oordeel gevormd over de ander. Wacht daarom tot je wat rustiger bent en met een open blik het gesprek kunt aangaan.

    Je kunt bijvoorbeeld beginnen met: 'Ik wil graag iets met je bespreken over ons overleg van vanochtend. Heb je daar even tijd voor?'

    Zo geef je de ander ruimte om zich op het gesprek voor te bereiden.

  2. Beschrijf concreet wat je hebt gezien of gehoord

    Vertel welk gedrag je is opgevallen en houd het bij de feiten. Vermijd woorden als 'altijd' en 'nooit', want die zorgen er vaak voor dat de ander zich direct gaat verdedigen.

    Bijvoorbeeld: 'Tijdens het overleg van vanochtend begon je een paar keer te praten terwijl ik mijn voorstel nog aan het toelichten was.'

    Dat is veel duidelijker dan: 'Jij luistert ook nooit naar mij.'

  3. Vertel wat het effect op jou is

    Laat weten wat het gedrag met je doet of welk effect het heeft op jullie samenwerking. Spreek vanuit jezelf en wees zo eerlijk mogelijk.

    Bijvoorbeeld: 'Ik merkte dat ik daardoor mijn verhaal niet goed kon afmaken en me begon terug te trekken uit het gesprek.'

    Door je eigen ervaring te delen, krijgt de ander inzicht in iets wat hij of zij misschien helemaal niet heeft opgemerkt.

  4. Wees nieuwsgierig naar het perspectief van de ander

    Dit is misschien wel het belangrijkste ingrediënt van goede feedback. We hebben allemaal de neiging om het gedrag van anderen te interpreteren vanuit onze eigen gedachten en ervaringen. Daardoor kunnen we er behoorlijk naast zitten.

    Vraag daarom hoe de ander het heeft ervaren. 'Hoe heb jij dat overleg eigenlijk beleefd?' of 'Was je je ervan bewust dat dit gebeurde?'

    Misschien blijkt dat je collega enthousiast was over jouw voorstel en bang was een belangrijk idee te vergeten. Of misschien heeft diegene helemaal niet doorgehad dat je nog aan het woord was.

    Door goed te luisteren en door te vragen, ontstaat er begrip en wordt het gemakkelijker om samen verder te komen.

  5. Spreek duidelijk uit wat je graag wilt

    Vertel welk gedrag je in de toekomst zou helpen. Hoe concreter je bent, hoe gemakkelijker het voor de ander wordt om er iets mee te doen.

    Bijvoorbeeld: 'Ik zou het fijn vinden als ik mijn voorstel eerst kan afmaken voordat we erop reageren. Dan kan ik mijn ideeën beter toelichten en kunnen we daarna samen verder denken.'

    Vraag ook wat de ander nodig heeft. Misschien kunnen jullie direct een afspraak maken die voor jullie allebei prettig werkt.

  6. Maak afspraken en kom erop terug

    Een feedbackgesprek is pas echt waardevol als jullie er in de praktijk iets mee doen. Soms is een goed gesprek al voldoende. Op andere momenten helpt het om een duidelijke afspraak te maken en daar later op terug te komen.

    En vergeet vooral niet om ook te benoemen wanneer het goed gaat. Een simpel 'Fijn dat je me vandaag even liet uitpraten, daardoor konden we mijn voorstel goed bespreken' helpt om gewenst gedrag te versterken.

 

Waarom kunnen wij goed helpen?

De Team Company werkt sinds 2016 volledig aan teamontwikkeling. We begeleiden teams uit commerciële organisaties, overheid en non-profit. We kenmerken ons door:

Een frisse, onafhankelijke blik
Als externe teamcoach zien we vaak snel wat teams zelf niet meer opmerken. Die spiegel helpt om patronen bespreekbaar te maken.

Direct en respectvol
We benoemen wat we zien, maar altijd op een manier die ruimte geeft voor dialoog en begrip.

Praktisch en doelgericht
Inzicht is waardevol, maar teams moeten er vooral in de praktijk iets mee kunnen. Daarom sluiten we elke sessie af met concrete afspraken.

Luchtig waar het kan, verdiepend waar nodig
Teamontwikkeling mag best serieus zijn, maar een beetje humor helpt vaak om lastige onderwerpen bespreekbaar te maken.

 

Voorbeelden van goede feedback geven

Hoe klinkt feedback in de praktijk? Hieronder vind je drie herkenbare situaties waarin je met een paar zinnen al een goed gesprek kunt openen.

Voorbeeld 1: Een collega komt afspraken niet na

ZO KUN JE HET ZEGGEN
“We hadden afgesproken dat je dinsdag de cijfers zou aanleveren. Ik heb ze nog niet ontvangen, waardoor ik mijn rapportage niet kon afronden. Hoe komt het dat het niet is gelukt? Ik zou graag willen afspreken hoe we dit voortaan beter kunnen afstemmen."

Voorbeeld 3: Een collega helpt je niet op een druk moment

ZO KUN JE HET ZEGGEN
""Gisteren hadden we het allebei druk en ik merkte dat ik moeite had om alles op tijd af te krijgen. Ik had gehoopt dat je even zou aanbieden om mee te helpen. Daardoor voelde ik me er een beetje alleen voor staan. Hoe keek jij naar de situatie? En kunnen we afspreken dat we elkaar voortaan even vragen of er hulp nodig is als het zo druk is?"

Voorbeeld 2: Een collega reageert kritisch op jouw ideeën

ZO KUN JE HET ZEGGEN
"Ik merk dat je regelmatig kritische vragen stelt als ik een nieuw idee presenteer. Soms word ik daar wat onzeker van en krijg ik het gevoel dat je het geen goed plan vindt. Hoe kijk jij daar eigenlijk naar? Ik zou graag willen begrijpen wat je met die vragen wilt bereiken."

Je ziet dat feedback geven helemaal geen zwaar gesprek hoeft te worden. Vaak is een korte, oprechte opmerking al voldoende om elkaar beter te begrijpen en de samenwerking te verbeteren.

Wat kun je doen als de ander defensief reageert op feedback?

Je hebt zorgvuldig nagedacht over wat je wilt zeggen en toch reageert je collega geïrriteerd. Misschien begint diegene zich direct te verdedigen, krijg je allerlei verklaringen of wordt het gesprek emotioneel.

Dat kan gebeuren. Feedback ontvangen is minstens zo lastig als feedback geven. Zeker wanneer iemand zich aangevallen voelt of de feedback totaal niet herkent.

Probeer dan vooral nieuwsgierig te blijven. Luister naar wat de ander zegt, stel vragen en geef ruimte aan een andere kijk op de situatie. Je hoeft elkaar ook niet direct te overtuigen.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: 'Ik merk dat mijn opmerking anders overkomt dan ik bedoelde. Kun je vertellen wat je lastig vindt aan wat ik zeg?'

Soms helpt het om even stil te staan bij wat er tussen jullie gebeurt. Door ook dat bespreekbaar te maken, kan het gesprek weer ontspannen worden. Of om een time-out te nemen en even weer rustig te worden. Vanuit irritatie of boosheid is het altijd moeilijker om een open gesprek te voeren.

Feedback ontvangen: hoe blijf je openstaan voor de ander?

Feedback leren geven is één ding. Feedback ontvangen kan minstens zo uitdagend zijn. Zeker wanneer iemand iets zegt wat je raakt of waar je het helemaal niet mee eens bent.

Stel je voor dat een collega zegt dat je tijdens vergaderingen weinig ruimte geeft aan anderen. Je eerste gedachte is misschien: 'Dat is helemaal niet waar! Jij zegt zelf nooit iets.' Voor je het weet, schiet je in de verdediging en ontstaat er een discussie waarin jullie allebei vooral je eigen gelijk proberen te halen.

Vanuit het gedachtegoed van ons zusterbedrijf Denklicht kijken we ook naar wat er op zo'n moment in je hoofd gebeurt. Onze gedachten bepalen hoe we een situatie ervaren. Wanneer we veel aannames, oordelen of onzekerheden hebben, kunnen we in een troebele staat van zijn terechtkomen. Vanuit die onrust is het lastig om echt te luisteren en open te staan voor wat de ander zegt.

Het helpt om te herkennen dat je gedachten en gevoelens voortdurend veranderen. Je hoeft dus ook niet meteen iets met je eerste reactie te doen. Soms is het voldoende om even niets te zeggen en de onrust te laten zakken. Vanuit een helderdere staat van zijn ontstaat er vaak vanzelf meer ruimte om nieuwsgierig te zijn naar wat de ander bedoelt.

Je kunt bijvoorbeeld vragen: 'Kun je me een voorbeeld geven van wanneer je dat hebt ervaren?' of 'Wat zou je graag anders zien?'

En soms ontdek je dat je collega een punt heeft. Soms kijk je er zelf anders naar. Dat is allebei prima. Het belangrijkste is dat je elkaar blijft begrijpen en samen kunt onderzoeken wat helpt in de samenwerking.

Goede feedback ontvangen begint dus ook bij inzicht in je eigen denken. Hoe meer je herkent wanneer je vanuit onrust reageert, hoe makkelijker het wordt om met een open blik naar de ander te luisteren.

Hoe kun je als team beter leren feedback geven?

Wanneer je wilt dat collega's elkaar vaker feedback geven, helpt het om samen te onderzoeken wat daarvoor nodig is. De één vindt het prettig om direct feedback te krijgen, terwijl de ander liever even de tijd neemt om na te denken. Ook kunnen er ongeschreven regels zijn ontstaan waardoor mensen bepaalde onderwerpen vermijden.

Een goede eerste stap is om tijdens een teamoverleg met elkaar te bespreken hoe jullie feedback ervaren.

  • Wanneer vind je het prettig om feedback te ontvangen?

  • Wat maakt het lastig om je uit te spreken?

  • En hoe kun je elkaar helpen om het gemakkelijker te maken?

Daarnaast helpt het om regelmatig ruimte te maken voor feedback. Dat kan tijdens een weekstart, na afloop van een project of gewoon tussendoor. Hoe vaker je op een prettige manier met elkaar in gesprek gaat, hoe normaler het wordt.

De grootste winst ontstaat wanneer feedback een vanzelfsprekend onderdeel van jullie samenwerking wordt.
Collega's durven dan eerder iets te zeggen, kleine irritaties worden sneller opgelost en jullie kunnen samen blijven leren.
Meer lezen over de onderlinge dynamiek? Bekijk ook onze pagina over feedbacktraining voor teams.

Willen jullie als team gemakkelijker feedback geven en ontvangen?

Wij helpen jullie graag om de onderlinge communicatie te verbeteren en het eerlijke teamgesprek op gang te brengen.

Feedback leren geven tijdens een teamdag

Bij De Team Company kijken we tijdens een teamdag naar de manier waarop jullie met elkaar communiceren. We onderzoeken welke patronen zijn ontstaan, wat jullie tegenhoudt om je uit te spreken en hoe jullie elkaar kunnen helpen om feedback gemakkelijker te maken.

We gebruiken praktische oefeningen en herkenbare situaties uit jullie eigen werk. Daarbij besteden we aandacht aan het leren kennen en begrijpen van elkaar, het herkennen van eigen aannames en het voeren van open gesprekken.

Een belangrijk onderdeel is dat jullie zelf ervaren hoe het is om feedback te geven én te ontvangen. Welke woorden helpen om een gesprek te openen? Wat gebeurt er wanneer iemand kritisch reageert? En hoe kun je blijven luisteren als je het ergens niet mee eens bent?

We maken zichtbaar wat er in het team gebeurt en helpen om lastige onderwerpen op een respectvolle manier bespreekbaar te maken. De inzichten vertalen jullie vervolgens naar concrete afspraken, zodat je er ook na de teamdag mee verder kunt.

Wanneer is het verstandig om een teamcoach in te schakelen?

Misschien hebben jullie als team al eens een feedbacktraining gevolgd. Iedereen weet inmiddels hoe je feedback geeft, jullie hebben afspraken gemaakt over open communicatie en toch merk je dat collega's elkaar nauwelijks aanspreken. Irritaties worden onderling besproken, lastige onderwerpen blijven liggen en tijdens vergaderingen zegt lang niet iedereen wat hij werkelijk denkt.

Dat is een goed moment om een teamcoach in te schakelen.

Want als feedback geven lastig blijft, speelt er vaak meer dan alleen de manier waarop mensen communiceren. Misschien zijn teamleden bang om de goede sfeer te verstoren, hebben eerdere gesprekken tot vervelende reacties geleid of zijn er ongeschreven regels ontstaan waardoor mensen zich inhouden. Soms is er zoveel spanning dat collega's vooral vanuit hun eigen aannames en oordelen naar elkaar luisteren.

Als manager kun je veel doen om openheid te stimuleren. Tegelijkertijd ben je zelf onderdeel van het team en de bestaande dynamiek. Daardoor is het soms lastig om te zien welke patronen jullie met elkaar in stand houden.

Een externe teamcoach helpt om die patronen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Bij De Team Company kijken we samen met jullie naar wat er gebeurt wanneer iemand zich uitspreekt, hoe feedback wordt ontvangen en wat teamleden nodig hebben om zich vrijer te voelen in de samenwerking.

Tijdens een teamsessie zorgen we ervoor dat mensen elkaar beter leren begrijpen, onderzoeken we wat hen tegenhoudt en oefenen we met gesprekken uit jullie eigen dagelijkse praktijk. Daarbij besteden we aandacht aan positieve feedback, het uitspreken van verwachtingen en het omgaan met verschillen. We sluiten af met concrete afspraken waar jullie direct mee verder kunnen.

Zo wordt feedback geven steeds vanzelfsprekender en groeit het vertrouwen om ook lastige onderwerpen met elkaar te bespreken.

Herken je dit in jouw team?

Merk je dat collega's elkaar vermijden, gesprekken steeds opnieuw vastlopen of gemaakte afspraken weinig veranderen? Dan is het waardevol om daar samen met een onafhankelijke teamcoach naar te kijken. Ook wanneer er nog geen grote problemen zijn, kan een teamsessie helpen om de samenwerking verder te versterken.

Wil je dat feedback geven en ontvangen makkelijker wordt in jouw team?
We denken graag met je mee over wat jullie nodig hebben en hoe we jullie daarbij kunnen helpen.

Veelgestelde vragen over feedback leren geven

Wat zijn de belangrijkste regels voor feedback geven?

Goede feedback is concreet, gaat over waarneembaar gedrag en beschrijft welk effect dat gedrag heeft. Vertel vanuit jezelf wat je ervaart, luister naar de reactie van de ander en bespreek wat jullie in de toekomst anders willen doen. Kies bij voorkeur een rustig moment waarop jullie allebei aandacht hebben voor het gesprek.

Hoe leer je feedback geven zonder iemand te kwetsen?

Door respectvol te communiceren, je eigen ervaring te delen en nieuwsgierig te blijven naar het perspectief van de ander. Je hebt niet volledig in de hand hoe feedback ontvangen wordt. Je kunt er wel voor zorgen dat je intentie duidelijk is en dat je ruimte biedt voor een open gesprek.

Wat is het verschil tussen positieve en constructieve feedback?

Positieve feedback gaat over gedrag dat je waardeert en graag vaker wilt zien. Constructieve feedback helpt iemand inzicht te krijgen in gedrag dat mogelijk anders of beter kan. Beide vormen zijn belangrijk om van elkaar te leren en de samenwerking te versterken.

Hoe kun je feedback geven aan je leidinggevende?

Ook bij feedback aan je leidinggevende helpt het om concreet te zijn en vanuit jezelf te spreken. Vertel wat je opvalt, welk effect dat op jou of je werk heeft en wat je nodig hebt. Vraag hoe je leidinggevende de situatie ziet. Wanneer er weinig ruimte is om je uit te spreken, kan het helpen om eerst te bespreken wat feedback geven spannend maakt.

Wat kun je doen als een collega geen feedback accepteert?

Probeer te begrijpen waarom de ander zo reageert. Misschien herkent je collega de situatie niet, voelt diegene zich aangevallen of speelt er iets anders. Blijf rustig, stel vragen en geef ruimte voor een ander perspectief. Soms is het verstandig om het gesprek op een later moment voort te zetten.

Hoe zorg je dat collega's elkaar vaker feedback geven?

Maak met elkaar bespreekbaar wat feedback geven lastig maakt en welke afspraken jullie daarbij helpen. Geef als leidinggevende het goede voorbeeld door zelf om feedback te vragen en open te reageren. Zorg daarnaast dat er regelmatig ruimte is om de samenwerking te bespreken. Zo kan feedback steeds meer onderdeel worden van de dagelijkse manier van werken.

Samen werken aan een open feedbackcultuur?

Willen jullie leren hoe je elkaar op een prettige en duidelijke manier feedback geeft? Of merk je dat er in jullie team meer speelt waardoor collega's zich moeilijk uitspreken?

Wij denken graag met je mee over een passende teamsessie of teamdag. Samen onderzoeken we wat jullie nodig hebben om met meer openheid, vertrouwen en plezier samen te werken.